اکتوبر12 آ ننے استاد او سنگتس یلہ کرے – تحریر: امبر بلوچ

بابوعبدالحق محمد شہی 1937ء نا دے مستونگ کلی محمد شہی ٹی خن ملا اوفک اینو ننا نیامٹی افس ولہ اوفتا سیاسی فکر اور بلوچ راج کن است خواہی او زندنا خواری تا چنکو بشخس اوفتا جندنا زبانی کہ اوفک تینا اسہ اخباری انٹرویوسیٹی درشان کریر. دا انٹریو نا بنئنگ آن اراسال پد یعنی 2002 ا ٹی اینو نا دے 12 اکتوبر نا بیگتون دا دنیا ءِ یلہ کریر۔اوفک تینا سیاسی زندنا باروٹ انٹرویوٹی تینامنہ ہیت نا دہن درشانی ءِ کیرہ:
” ہرا وخت نن (مستونگ) اسکول ٹی پنچمیکو جماعت ٹی خوانانہ تو ہندا دورآن لاٹ خان گروپ (لٹ خانہ) اوغان او بلوچ سنگت آتا اسہ گروپ ئس اس اوفک ننے سوشلزم او روس نا نوشتہ کار ”گورکی“نا کتاب آتہ،ڈغار او ”ماں “ یعنی لمہ نا پنٹ اسک خوانئنگ کہ تسر۔ دافتہ خوانئنگان گڈ نن قومیت او شوشلزم نا پلوا بسن ولہ ہچ سرپند متونہ انتیکہ نن چنک اسنہ۔ ہراوخت دہ جمات ٹی ہنان تو کوئٹہ ٹی ننا اسکول نا اسہ استادس بسک چوہدری عطاء محمد تو اوفک ایلو لاٹ خانہ نا سنگت آک ننے قومیت او سوشلزم نا باروٹ معلومداری تسرہ۔ہندا وخت 1956 اٹی کہ نن گورنمنٹ ڈگری کالج کوئٹہ ٹی فسٹ ایئر ٹی ڈاخلہ ہلکن تو ننے سنگتاتہ اسہ سیاسی او تنظیم سے نا ضرورت بھاز شدت ئٹ مس۔دہن ننا ہم خیالا سنگتاک ”بلوچ ورنا“ نا پنٹ اسہ پارٹی ئس جوڑان ہرانا صدر عزت عزیز کرد،او سیکرٹری جنرل عبداللہ جان احمد زئی گچین کننگا۔منہ توئنا نیامٹی خان احمد یار خان ننے قلات آ بٹنگا او پاریکہ ”کنے صدرسکندر مرزا پارینے کہ نم مچٹ بلوچستان ناباروٹ واویلا کبو تو ای بلوچستان ءِ آجو کیوہ۔دا ہیتاتہ خان قلات ہندن سرسری کشا او مونی پارے کہ ھندا سوبان ای تحریک بلوچستانءِ شرو کریٹ نم ورناک کنتون اوڑدھ تمبو۔“ ہندا وختا نن اوفتان بیرہ چار سوج کرین کہ نما او نیشنل پارٹی نیپ نا انت سیاسی اختلاف ءِ؟نم آزاد بلوچستان خواہرے کہ اسٹیٹ؟بلوچستان ءِ آجو کننگ خواہرءِ تو اونا محل وقو ع یعنی حد ہراکان اراڑسکان مروئے؟او نم داڑکن لس بندغاتہ اصلح تننگ کن تیار اریرءِ؟۔دا سوج آتا ورندی ءِ تننگان مست اوفک ہڑیسکس خلکر او غسہ دیوان آن بش مسر ہنار۔“
بابو عبدالحق محمد شہی تینا انٹرویو ٹی خان احمد یار خان نا گرفتاریدرشان کیک:
” اکتوبر 1958 ٹی سکندر مرزا ملک ٹی مارشلاء خلک او مچا سیاسی پارٹی تیا پابندی لگا۔خان احمد یارخان گرفتار مس۔ایلو پلوان کالج آن کنے ہم گرفتار کریرمنہ وختان پد کالج نا سنگت آک کنا گرفتاری نا خلا ف ہڑتال شرو ع کریر او پرنسپل ہم ہنا سرکارے پاریکہ واقعی دافتا وفد خان قلات تون ملا ولہ اوفتا مزاکرات بے سہب سلیس ھندا سوبان اوفک احمد یار خان نا تحریکان جتا سلیس۔ایلو پلوان سردار نوروز خان مش تا ہنار او جنگ نا بناء مس۔وختس کہ اوفتہ سرکار قرآن نا زیہا شیف کرے کہ نم دھڑبونم تون ہیت کینہ۔ اوفک مش آن دھڑار ولہ ہیت نا بجائے اوفتہ گرفتار کریر۔ہندن سردار نوروز خان ءِ عمر قیذ او ایلو سنگتاتہ سکھر او حید ٓاباد جیل ٹی پاؤ تِسُر۔ دا ظلم بربریت آن گڈ سلطان ابراہیم احمد زئی تینا مار ظاہر ہو حنیف بلوچ تون اوڑدہ اوغانستان آ جلاوطن مسر۔ اوڑے اوفتا گاڈی چپی مس اوفک تینٹ فوت کریر ایلوسنگت آک تہ ٹپی مسرک مسہ دے آن گڈ آغا ظاہرءِ گرفتار کریراو کھلی کیمپ ٹی رسیفیر۔داڑے اوفک چیدہ چیدہ غا سنگتاتا پن تہ تسراوغان بیلٹ آن ملک عبدالولی کاکڑ،یوسف پیر علی زئی اچکزئی ہاشم خان غلزئی ملا تازن وختس کہ بلوچ بیلٹ آن میر غوث بخش بزنجو بدل خان بدوزئی میر گہور خان زرکزئی،کنتون (عبدالحق محمد شہی) اوڑدہ ایلو سنگتاتہ گرفتار کریر۔مسہ تو ئنا قیذ ٹی ہچ ئس ثابت متو تو کھلی کیمپ آن ننے کشار او کوئٹہ جیل ٹی مسہ تو کن تخار۔اوڑے ہم بے سوب مگان پدننے ہرکسءِ تینا تینا علاقہ نا جیل آراہی کریر اوڑے نن ءِ ضمانت آن گڈ آجو کریر۔ صدر ایوب آن گڈ یحیی ٰ خان حکومت ءِ سنبھالا نن سیاسی سنگت آک میر غوث بخش سردار عطاء اللہ خان مینگل عبدالولی کاکڑ اوڑدہ تمار او نیشنل پارٹی (نیپ) نا پلیٹ فارم آن جہد نا بناءِ کریر۔ بلوچستان ٹی عطاء اللہ خان مینگل وزیر اعلیٰ میر غوث بخش بزنجوگورنرگچین مسر، سرحد ٹی نیپ او جمعت نا مشترکہ فیصلہ نا ردٹ مفتی محمود وزیر اعلی مسر۔بد قسمتی ئٹ نواب اکبر خان بگٹی نیپ ٹی ساڑی مننگ نا باوجود باقاعدہ ممبرشپ نہ ہلئنگ نا سوبان گورنری نا سیٹ آ گچین کننگ متو۔اوفک ذوالفقار علی بھٹو تون اوڑدہ تینا گورنری نا خاطرآن عراقی اسلحہ نا ڈرامہ ءِ جوڑ کریر۔۹ تو ئنا مدت آن پد اوفک نیپ نا حکومت ءِ پرغار۔ایڑے سرحد ٹی مفتی محمود ہم احتجاج کریر وزیر اعلی ای آن استعفیٰ تسر۔داڑان پد بگٹی گورنر مس اوفک حیدر آباد کیس نا بناءِ کریر۔ہرانا نتیجہ ٹی میر غوث بخش بزنجو عطاء اللہ خان مینگل خان ولی خان نواب خیر بخش مری گل خان نصیر شیرومری او پین پین آن بیدس کن ءِ او کنا سنگت آتہ ہم گرفتار کریر۔میر غوث بخش او پین تہ حیدر آباد جیل او نن ءِ کوئٹہ جیل ٹی قیذ کریر۔دانا سوبان اسہ وار ولدا مخلوق مش تا ہناء۔کئی مخلوق خلئنگا بھٹو او بگٹی نا قانون نا سوبان لس عوام او لیڈرآک ہم خوار اسرہ کہ ضیاء الحق حکومت ءِ قوضہ کرے۔
اوڑان پد ننا رہنما تتون مذاکرات کریر نہ بیرہ اوفتہ جیل آن کشا ر بلکہ اوفتا کیس تہ ہم واپس ہلکر او دا کیس تہ دفن کریر۔“بابو عبدالحق ۱۷۹۱ء نا آزادی نا جنگ او مش آ ہنگ نا بابت سرکار نا چمچہ غاتا ہڑدے نا سوجاو
قیذ او پیشی تیان تنگ مرسہ مستونگ او کوئٹہ ءِ یلہ کریر او خضدار ٹی جاگئی مسر،ہراڑے اوفک میر غوث بخش بزنجو نا ہمراہ داری ٹی سیاست نا بناء کریر ہراکہ پارلیمانی اسک داڑے اوفک جتا جتا مروکا گچین کاری تیٹی بشخ ہلکر او خضدار میونسپل کمیٹی نا چیرمین مسر اوفک سماجی خذمت آتیٹی جم جوشٹ بشخ ہلسہ بھازا بے روزکارا ورناتہ جتا جتا محکمہ غاتیٹی نوکری تنگ نا سفارش کرسہ اوفتہ ملازمت ترفیر۔دا خذمت آک برجا اسر کہ غوث بخش بزنجو دا دنیائےء یلہ کرے اوفتان گڈ اوفک اوفتا سیاسی پارٹی ءِ بلوچستان نیشنل پارٹی نا شکل ٹی ازسر نو جوڑکریر مونی ہنسہ من سال آن پد بی این پی ارا ٹکر مسک تو اوفک بی این پی مینگل تون آخری وخت ئسکان ہمراہ داری کریر ولہ اوفک دا وختا بی این پی نا سیاست آن بھاز است خرین اسرک اوفتا پاننگ اسک کہ امریکہ نا اوغانستان ٹی بنئنگان گڈ دنیا ٹی اسہ پوسکنو بدلی ئس خصوصاََ بلوچ کن کسر ئس خنئنگک ولہ بی این پی تینا ڈبل اسٹینڈر نا دو آن تینا آسراتی تہ یلہ کننگ خواہپک حالانکہ اینو وخت بسنے کہ اوفک ۱۷۹۱ء نا سلسلہ ءِ شروع کروسر واہم اوفک نواب خیر بخش نا جسٹس نواز کیس ٹی بندی مننگ ءِ اسہ بلوچ کن جوانو حوالہ ئس پاریرہ او دا دے بلوچ کن اسہ مستائی ئس ءِ سرپند مسرہ اے وخت اوفتا دا مستائی والا ہیت ءِ ننکونا سرپند متونہ ولہ اینو چک خلینہ کہ واقعی اوفک ہرا دے مستائی پاریرہ او اینو بلوچ نا آجوئی نا جہد ءِ ہراکہ ارا ہزار نا دہائی آن بناء کرے مگہ اسہ افسوس ئس ارے کہ ہرا پیشن گوئی ءِ اوفک مست کریر اوفک کاش تینا زندٹی دا جہد ءِ خنوسر ولہ اوفک بھاز قومی حوالٹ مایوس ئٹ رخصت کریر ۔ یقینا اینو اوفتا روح بلوچستان ناآ شہید او آزادی کن تینا جان تہ قربان کروکا پیرورنا نرینہ نیاڑیتہ خنور کہ اوفک قوضہ گیر آریاست پاکستان اے تیناڈیہان کشئنگ کن اخہ در مجبور کرینر۔