’’بادشاہ ھُداوند وت اِنت‘‘ مشہوریں کسّھے کہ یک مردے ءَ یک ھُشترے ھست اَت۔ ھُشتر سکّیں شرّیں ھُشترے اَت۔ ھُشتر ءَ بار ھم بُرت ، مرد ءَ سواری واست ءَ ھم کارمرد کُت، مرد ءِ لڈّ ءُُ بوج ءِ ڈُبّہ ھم ھمے ھشتر ءِ سر ءَ اَت، ءُُ مرد ءَ سک دیراں داں چہ ھمے ھشتر ءِ بارپُشتاں وتی زھگ ءُُ وتی گس والینت اَنت۔ یک وھدے ھُشتر سک پیر بیت۔ لڈّ ءُُ بار ءِ ھاٹیگ ئِ ھم نیست اَت۔ ھُشتر ءِ واھُند ءَ ھُشتر پہ کُشگ ءَ ھم دل نہ بیت، ءُُ پہ بھا کنگ ءَ ھم دل نہ بیت۔ مرد ءَ ھُشتر مھار ءَ کُت ءُُ بُرت أِ یک چراگاھے ءَ کہ اود ءَ آپ ءُُ کاہ ءُُ بُوچ باز اَت۔ مرد ءَ ھُشتر ءِ مھار چہ گْومس ءَ بوتک ءُُ گوں ھُشتر ءَ گْوشت ؤِ کہ من ءُُ تو سک دیر اِنت کہ ھمراہ ایں۔ بازیں سالاں چہ تئی بارپُشتاں من وتی زھگءُُ گس والینتگ اَنت۔ نی تو ڈگّرئے بزاں پِیر ئے، نی من ءَ تو لڈّ ءُُ بار ءَ ھم دل نہ بہ ئے ءُُ دگہ جاہ ءَ بھا کنگ ءَ ھم شات نہ بہ ئے۔ اے تو، اے جنگل بلے بازیں سالاں تو گوں من بیتگ ئے برے تو پمّن بار بُرتگ، برے من تئی بارپُشتاں وتی لوگ ءُُ زھگ والینتگ اَنت ءُُ برے برے تو شُدیگ ءُُ تُنّیگ ھم بیتگ ئے ءُُ باز بر ءَ من ترا جتگ ھم۔ نی تو چہ من ءَ اجازت ئے بلے وتی کُلّیں ھکّاں من ءَ پھل کن ءُُ منی ھک ترا پَھِلّ اَنت۔ ھُشتر ءَ گوں گْریتگیں چمّے درّائینت کہ منی سجّھیں ھک ترا پَھِلّ اَنت بلے یک ھکّے من ترا پَھِل کُت نہ کناں۔ مرد ءَ درّائینت تئی آ ھَک کجام اِنت؟ ھُشتر ءَ گْوشت کہ ترا یات بیت کہ یکروچے تو ھر ءَ سوار بیت ئے ءُُ تو منی مھار ھر ءِ پاردُومّ ءَ گوں بست، ءُُ تو ءُُ ھر پیسر بیت ئے من شُمئے رند ءَ بیتاں۔ من وتی اے بے عزّتی ءَ پَھِل کُت نہ کناں۔ مرد ءَ ھُشتر مھار بوج کت ءُُ وت شُت۔
تنگویں بیلاں!
بلوچ آجوئی جُنز ءَ سک دیر اِنت بزاں چہ ھما وھد ءَ کہ بلوچ گُلزمین ءِ سر ءَ قبضہ گیر ءَ پہ زور ء شمشیر قبضہ کُتگ بلوچ گوں زورگیر ءَ جنگ ءَ اِنت۔ بلوچ آجوئی جُھد چہ ھما روچ ءَ جاری ءُُ ساری اِنت۔ انچوش کہ دنیا ءِ ایندگہ گُلامیں راج وتی آجوئی جُھد ءَ دزگُلائیش اَنت۔ لھتیں راجانی جُھد حاصل بیتگ ءُُ لھتیں لاحاصل بیتگ اَنت۔ اے بلوچ ءِ پنچمی آجوئی جُنز اِنت کہ جُنزان اِنت ءُُ دیم ءَ روان اِنت۔ بلوچ ءِ چار جُنز لاحاصل بیتگ، لاحاصل بیت کنت کہ تْرندیں لبزے بلے جُھد اوشت ءِ آماچ بیتگ ۔ ءُُ اے علّت ءِ بازیں سَوَب بیتگ اَنت ، ادارہ نہ بیتگ، جُھد فردانی دست ءَ بیتگ اَنت ، بلوچ ءَ میڈیا نہ بیتگ، بلوچ ءَ میان اُستمانی مدت ءُُ کُمک ھم نہ بیتگ، بلوچ مھلوک زانتکار ءُُ وانندہ ھم نہ بیتگ۔ دگہ یک مستریں علّتے اے بیتگ کہ رھشون کمزانت ءُُ لگور بیتگ اَنت۔ ءُُ ایشاں جُھد پہ زاتی قبائلی گروہی کٹّ ءُُ نپانی ھاتر ءَ کارمرز کُتگ۔ بلے مروچیگیں جُھد آ داب ءَ نہ اِنت، ھما جُھدانی تسلسل اِنت، بلے آ پیشی کُلّیں نزوریانی سوب پٹّ ءُُ پول کُتگ ءُُ نی اے جُھد ءِ بُنھِشت ایر کنگ بیتگ۔ داں کہ اے جُھد ھم لاحاصل مہ بیت۔ مروچی ھمے سوب اِنت کہ اے جُھد ءَ کساس دوازدہ سال اِنت کہ جاری ءُُ ساری اِنت ءُُ دیمروی کنان اِنت۔ ایشی ءَ گْوش اَنت جُھد ء حاصل۔ بلے انچوش کہ جُھد وتی گُڈّی منزل ءَ سر بہ بیت۔ ءُُ اے درگت ءَ اگاں نبشتہ کارے، شائرے، ادیبے، کوّاسے ایرادگیری کنت آئی ءِ مول ءُُ مُراد ءَ دگہ دْروشمے دیگ مہ بیت۔ آئی ءِ تنقیدی رھبند ٹپّاسگ بہ بیت، چارگ ءُُ گوشدارگ بہ بیت ممکن اِنت کہ چہ ھمے تنقید ءَ جُھد سوبمند بہ بیت۔ گْوست ءِ جُھدانی نزوری ءِ یک سوبے ھمے بوتگ کہ ھر کس ءَ تنقید کُتگ آئی ءَ را غدّاری ءِ لیبل جنگ بیتگ ءُُ چہ پارٹی ءَ کشّگ بیتگ۔ نی باید اِنت کہ چو مہ بیت۔ ھاں! البتہ کسے ءَ اگاں پارٹی ءِ دستورءُُ رھبند پْروشت اَنت آ دگہ جیڑھے۔ گُڑا آ پارٹی ءِ آئین ءُُ دستور ءِ رد ءَ سزا دیگ بہ بیت۔ دومی ایش اِنت کہ پارٹی ءِ اندر ءَ یاری ، دوستی، سیادی، رشتہ داری چارگ مہ بنت، بلکیں کِرد چارگ بہ بنت۔ ھر کس یکّیں چمّ ءَ چارگ بہ بیت ۔ ءُُ پارٹی ءِ جھگیر سرپد ءُُ زانتکار ءُُ وانتکار ءُُ ایمانداریں ءُُ جُھدکاریں سنگت بہ بنت۔
یکرندے منی سنگت حاصل نور ءَؔ منی کرّ ءَ گپ جت ءُُ گْوشت ؤِ کہ مئے ادب ءُُ لبزانک، مئے جُھد، پی آر ءِ سر ءَ ایر اِنت۔من گُڑا کمّے ابکّہ بیتاں کہ ھمے P.R چے یے؟ ءُُ من حاصلؔ جُست کُت کہ ھمے P.R چے یے؟ مردمی نامے؟ ادارھی نامے؟ حاصل نورؔ ءَ من ءَ پسّو دات کہ P.R ءِ متلب Personal Relation اِنت کہ اے سکّیں شومّیں علّتے۔ اے چو شُومّک ءِ وڑیں نادْراھی یے کہ ابید ء بُرّگ ءَ دگہ توجیل ئِ نیست۔ جُھد ءُُ لبزانک ءُُ ادب ءِ اندر ءَ P.R چارگ مہ بنت۔ تنی وھدی اے دابیں علّت سک کم دیم ءَ آتکگ بلے دیمتر ءَ اگاں اے علّت سر بہ کشّ اَنت ایشانی توجیل الّمی اِنت کہ P.R سکّیں تْرسناکیں لولُکے۔ مروچاں جاھے ناں جاھے ھمے نادْراھی ءِ جراثیم مئے جُھد ءِ اندر ءَ گندگ بیگ ءَ اَنت۔ بلے دنیگا مھکمیں ھُنڈال اِش نہ جتگ۔ ءُُ دیمتر ءَ اے نادْراھی ءِ سک ھیال دارگی اِنت۔ بلوچ Daispora ءَ اے نادْراھی ءِ ھیال سک دارگ لوٹ اِیت۔ مروچی ماں یورپؔ ءَ ھما جھمنندیں بلوچ کہ بلوچ جُھد ءِ نام ءَ پناہ اِش زُرتگ، شھیدانی ھونانی سوگند اِش وارتگ، یورپ ءِ اے جھگیر باید اِنت کہ ایندگہ سنگتاں، جُھدکاراں کد ء وت بہ چار اَنت ءُُ ھواری ءَ کار بہ کن اَنت، پرچا کہ آیانی کُربانی ھم کمتر نہ اَنت۔ جُھدکاراں گوں وتی رابطہ ءَ بہ دار اَنتءُُ آیانی جُست ءُُ پد ءَ بہ کن اَنت آیاں ھر وڑ ءَ سیاسی ءُُ اخلاقی کُمک بہ کن اَنت۔ بلوچ راجی جُنز ءَ دیم ءَ بہ بر اَنت، سیادی، سنگتی ءُُ رشتہ داری مہ چار اَنت ۔ اے دْرچ ءَ چوش کہ من مار اِتگ کسانیں کسانیں نزوری ھست اَنت۔ چہ بندات ءَ اے وڑیں نزوری گرگی اَنت۔ داں کہ دیمتر ءَ ھمے نزوری گیشتر مہ بنت ءُُ نادْراھی یے ءَ سر ءَ مہ کشّ اَنت۔ ءُُ بلوچ Daispora "lobbying”ءِ ارجان مہ بنت۔ گْوست ءَ کہ ما چار ایں پارٹیانی اندر ءَ lobbying ءَ پْروشت ءُُ پْروش آؤرتگ ۔ مئے راج ءِ کُلّیں رھشون اے نیمگ ءَ دلگوش ءَ گْور بہ کن اَنت۔ پہ درور من کسے نام ءَ گرگ نہ لوٹ آں بلے لھتیں جھگیر ھست اَنت کہ آیانی زمّہ داریانی تہ ءَ نزوری گندگ بیگ ءَ اِنت۔ چوش کہ کسے ءِ ٹیلفوناں چست نہ کن اَنت، آیانی رابطھی مہم سک نزور اِنت بازیں سنگتانی گلّہ ھمیش اِنت کہ اد ءِ جھگیر مارا پسّو نہ دے اَنت۔
سنگتاں اے دابیں عمل راجی جُنز ءِ حقّ ءَ نہ اِنت۔ تئی ورکر یا باسک تئی مڈّی اَنت ایشاں بہ چِن ءُُ بہ کما۔ وتی اعتماد ءَ بحال کن۔ شھید غلام محمد ءَ ءُُ شھید ڈاکٹر منّان ءَ وتی کُلّیں سنگت دائم ءَ چتگ ءُُ کماتگ اَنت کہ اے جُھد مروچی اے جاہ ءَ سر اِنت۔ ھالانکہ آ وھدی بلوچ ءَ رسانکدر ءُُ میڈیا نہ بیتگ، وتساپ ءُُ فیسبوک نہ بیتگ اَنت بلے شھید غلام محمد ءُُ آئی ءِ کاروان ءِ سنگتاں وڑے ناں وڑے سنگت وتی Contact ءَ داشتگ اَنت۔ آ جاھاں کہ ٹیلفون بیتگ ٹیلفون کُتگ، برے برے نمدی نبشتہ کُتگ، برے کُلوہ ءُُ ھال دیم داتگ بلے وتی جُھد ءِ سنگتانی رابطہ ءِ تہ ءَ بیتگ اَنت۔ مروچی رابطہ ءِ آسراتی سک باز اَنت۔ شھید غلام محمد ءُُ آئی ءِ کاروان ءِ سنگتانی اے فلسفہ دارگی اِنت پرچا کہ بازیں سنگت گوں دلبڈّی ءُُ ھال پُرسی ءَ گیشتر Motivate بنت کہ پہ راجی جُھد ءَ سوبمندی ءِ نشانی اِنت۔ پرچا وھدے کہ تو گُدے نہ شود ئے چِل بیت ءُُ شُما اگاں جُھد ءِ سنگتاں شموش اِت ، دلبڈّی نہ دے اِت، ھال ءُُ اھوال نہ کن اِت سنگت دلپروش بنت ھمے سنگت گوں تئی درد ءُُ مرگ ءَ ھوار اَنت ءُُ تئی راج ءِ مدّی اَنت، راج ءِ مڈّیانی پھازگ الّمی اِنت۔ دوستی ءُُ مھر، تپاکی، ھمکوپگی جُھد ءِ شاہ تِیر اِنت، شاہ تِیر کہ نزور بیت گُڑا ھما گِس پروش وارت۔ اے جُھد ءَ داں انچک ءَ سربیگ ءِ واست ءَ سک باز کُربانی دیگ بیتگ، اے جُھد ءَ ھون وارتگ، آ ھون مئے ءُُ تئی ءُُ کُلّیں بلوچ راج ءِ ھون اَنت۔ اے ھونانی تاوان بیگ پہ کُلّیں راج ءَ مولّیں تاوانے۔ یکجاھی ءُُ تپاکی جُھد ءَ مھکم کنت۔ گُڈ سر ءَ من دزبندی کناں کہ آجوئی ءِ گلّانی کُلّیں رھشون تپاکی ءَ بہ امباز اَنت ءُُ مھر ءُُ دوستی گُلائیش بہ کن اَنت، کست ءُُ کینگ ءِ سیاھیں شپ ءِ شپچراگ بہ بنت گُڑا منزل ارزان بیت۔ خاص کر من گوں یورپؔ ءِ سنگتاں ، جھگیراں، رھشوناں، جُھدکاراں گْوشگ لوٹاں کہ منی اے دوئیں دانکانی سر ءَ وتی دلگوش ءَ الّم گْور بہ کن اِت گُڑا ھمیش ’’جُھد ء حاصل‘‘ بیت۔
تپاکی آجوئی ءِ مانزمان اِنت
بلوچستان آجو بات
