اولی بہر
دلگوش: چَہ دْروستاں پیسر ما اے وانگی ءَ پہ سرجمیں راج ءَ یک ٹیکی یے منّ ایں پمیشکا اے وانگی ندر پہ سرجمیں بلوچ راج ءَ انچُوشکہ ما اُمیت کن ایں اے وانگی ءَ ھر بلوچے دو ءُ سَے رند ءَ وان ایت ءُ دیم ءَ ھر جاہ ءَ روان ئِے کنت کہ بلوچ راج ءَ وتی راجی جُھد ءِ بابت ءَ آگاھی یے بہ رس ایت۔ما شُمئے منّتوار ایں۔
اے گپ ءَ ما دْراھیں بلوچ جْوان سرپد ءُ زان ایں کہ دنیا ءِ تہ ءَ زیردستیں راجانی بُنگیج کتگیں چیرجنگ (گْوریلہ وار ) پہ وتی راجی آجوئی ءُ ڈیھ ءِ وتواجھی ءِ جُنزاں سد در سد سوبین بیتگ ءُ زیردستی ءِ سانکل سِستگ ءُ آجو بیتگ انت۔ بِل اِت ئِے کہ کمیں دیر ءُ کمیں زیت البت سوب اش پَکّ زورتگ ءُ ماں جنگ ءِ پِڑ ءَ یکمُشت ءُ گیدی ءِ بلاھیں بلاھیں زورگِریں زوراکاں پْروش دات بلے لھتیں وتگڑیں چیرجنگ ھست انت کہ چَہ آیانی نابودی ءُ بے ابرامی ئیں جُھدانی سوب ءَ بے سوب بیتگ انت انچوشکہ ھندوستان ءِ بگیری ءَ کشمیر، ھستیں وھد ءِ اوگانستان ءَ تالبانانی چیرجنگ ءُ اسرائیل ءِ بگیری ءَ پالستینی اَربانی چیرجنگ کہ آیاں چیرجنگ ءِ نام بدنام کت ءُ ایشانی بے سوبی ءِ بابت ءَ من نبشتانک ءَ گڈی بھر ءَ گپ جن آں۔
پیسر ءَ ما گْوریلہ وار (چیرجنگ) ءِ بارہءَ گپ جن ایں کہ اے چونیں جنگے ءُ ایشی ءِ راجدپتر ءُ رھبند چے اَنت۔ چوناھیگا اے سپینش گالے کہ ایشی ءِ اولی بَھر کہ "گْورا” انت، بزانت ” جنگ” اِنت ئِے ءُ دومی بَھر "یِلہ” ءِ بزانت "ھلاسی” انت بزاں "جنگ ءِ ھلاسی” ھما جنگ کہ درآمدیگی زورگِریں یا زورانسریں دژمن ءَ تئی سر ءَ بُنگیج کت، تئی ڈیھ ئِے زیردست کت ءُ پہ تئی راجی پجّار ءَ گار ءُ بیگواہ کنگ ءَ تئی چُکچینی ءَ کنگ انت گُڑا تو پہ ھمے جنگ ءِ ھلاس کنگ ءَ دژمن ءِ سر ءَ جنگ بہ کن ئے۔ دومی بزانت ایش انت ئِے کہ چیرجنگ ھما نزوریں راجانی جنگی جُنز انت کہ زیردستیں راج ءِ راجی زرمبشت ءَ سرپد ءُ آگاھیں لس مھلوک بے لب ءُ لالچ ءَ بلاھیں زورآور ءُ ٹوھیں دژمن ءِ بَلدیں لشکر ءِ سر ءَ تْرُند ءُ ھبکّھیں اُرشاں کن انت ءُ دژمن ءَ جانی زَرّی (اِکونومی)، کار ءُ باری نُکس ءُ تاوان دے انت کہ دژمن ءَ راج ءِ زیردست کنگ گِران کپ ایت۔
بزاں درآمدیگیں دژمن ءَ ھر وھد ءَ شپ داں روچ وتی مرزی ءِ ھساب ءَ کسانیں جنگانی بیھار ءُ سردردی ءَ بہ دے ئے کہ آئی ءِ جنگی تب پْروش ایت ءُ دل سْیہ بہ بیت، آئی ءَ زیردستی ءِ ھرچگاں گیشتر کنان ءُ بزگ ئِے کن ئے۔ ھمیشی ءِ سان دژمن ءِ راج ءِ لوگ لوگ کپ اَنت کہ دژمن ءِ لس مھلوک ءَ گِرانبھائی بیت ءُ دژمن جند ءِ تہ ءَ پْروش ءِ مارشت ودی بہ بنت ءُ جند ءِ لس مھلوک وتی راجداری ءِ سر ءَ اجبیں سوالاں جُست بہ گِر انت۔
ماں چیرجنگی ءَ گلامیں راجانی کسانیں جنگولی گل دژمن ءِ لشکری کاروان، بُنجل ءُ سنگرانی سر ءَ کمیں وھد ءُ ساھت ءَ اناگتی ءَ تْرُندیں جنگی اُرشاں کن اَنت ءُ ھاسکن ھما جاھاں کہ دژمن ءِ بیرانی ءَ جْوانیں موھے رس ایت، چَہ آئی ءَ پائدگ زُور اَنت ءُ دژمن ءَ گیشتر زیانی دے اَنت۔ توری لد ءُ گیابان بِہ بنت توری کوھانی گَٹّ ءُ گَرے بِہ بیت یا توری دگ ءُ شھدگے بیت درآمدیں دژمن ءِ جنگی کاروان ماں کسانیں وھد ءِ تْرند ءُ اناگتی اُرُشانی،جانی تاوان ءُ بیرانی ءِ آماچ بیت ءُ دژمن ءَ انچو بے وانک ءُ ژند بیت کہ دژمن جنگ ءَ گیشتر وتی پھریزگ ءُ پدکِنِزگ ءِ بارہ ءَ ھیال بہ کنت۔ گْوریلہ وار ءَ چیرجنگی جنگول وت ءَ را ماں کسانیں کسانیں گالانی تہ ءَ بَھر کن انت ءُ بازیں دمگ ءُ آتراپاں شِنگ ءُ تالان بنت۔ جاورانی تب رِد ءَ وتی جِند ءِ موکل ءُ مرزی ءَ لڈ ءُ بوج کن انت ھچ وڑیں مُلکاری تبک ءِ سانمند نہ بنت۔
نی ما چیرجنگ ءِ تبکانی بابت ءَ گپ کن ایں کہ منی جِند ءِ پٹ ءُ پولکاری ءِ ھساب ءَ چیرجنگ دو رنگ ءِ بنت یکے کہ چیرجنگ ءِ گل وتی جِند سرکار ءِ زالمیں راجداری ءِ بگیری ءَ بُنگیج کنت ایشی ءَ را ما مُلکاری شست ءِ چیرجنگ گْوش ایں ءُ دومی کہ یک زیردستیں راجے ءِ ڈیھ یک زورگریں درآمدگ ءُ زورآوریں راجے ءَ زیردست کتگ ءُ زیردستیں راج گوں ھمے درآمدگیں زورانسر ءَ ھچ وڑیں سْیادی یے نہ دار ایت ناں کہ زبان ءُ دودمان ءُ نیکہ دود ءُ ربیدگ ءِ نزیکی یے ھست انت ئِے انچوشکہ ھمے گلامی ءِ سانکلانی سِندگ ءِ چیرجنگ گْوش انت بزاں راجی آشوب ءُ زرمبش ءِ چیرجنگ مُدام سوبین بیتگ اَنت لھتیں سوبین بیتگیں چیرجنگانی درور ایش انت کہ چہ 1953 تاں 1958 ءَ پیڈل کاسٹر ءُ چیگویرا ءِ سرکماشی ءَ کیوبا ءِ لشکری پُلامرزی ئیں زورانسری ئیں پاگواجہ پُلجینسیو بٹیسٹا ءِ بگیری ءَ چیرجنگ سوبین بیتگ ءُ چہ ھمے جنگ ءَ چیرجنگ ءَ بے کساس وشنامی یے گپت۔
ھمے وڑ ءَ 1955-75 ءَ ویتنام امریکہ ءِ بگیری ءَ وتی راجی چیرجنگ ءَ سوبین بیتگ ءُ چہ ھمے جنگ ءَ امریکہ ءَ وتی جنگی مول ءُ مُراد پیلو کت نہ کت انت۔ ھمے ڈول ءَ 1965-70 ءَ مسر ءِ پاگواجہ گامل ابدلناسر ءَ ھم وتی 70،000 لشکر ماں یمن ءَ پہ وتی پُلامرزی ئیں راجداری یے ءِ اڈ کنگ ءَ روان داتگ بلے مِسر ھم وتی لشکرکشی ءِ مول ءُ مُرادانی پیلو کنگ ءَ بے سوب بیتگ۔ ھمے وڑ ءَ 1971 ءَ بنگلہ دیشی مُکتی بانی ءَ پاکستان ءِ زورآوریں لشکر ءَ پْروش دات ءُ جھان ءِ اولی ءُ یکیں مزنیں اُلسی سرجھالی (لارجیسٹ پَبلکک سرینڈر) گیدی ءِ دیم راست کنائینت۔
ھمے وڑ ءَ نی ئیں ھستیں وھد ءَ، چَہ 2015 ءَ داں روچء مرچیگ ءَ سھودی اَرب ءِ سرکماشی ءَ مرچی یمن ءِ تہ ءَ چِل ملکانی لگوریں اَرب تپاکی گل کہ اَرب کولییشن پورس ئِے گْوش انت کسانیں ھوتیِانی چِیرجنگی گل ءِ دیم ءَ بے وانک انت۔
منی نبشتانک ھم ھمے دومی رنگیں راجی چیرجنگ ءِ بابت ءَ انت۔ ماں چیرجنگی جُنز ءَ راج وتی گالاں، چَہ وتی راجی زبان ءُ آشوب ءِ رِد ءَ نامے ایر کن انت انچوشکہ بنگالیانی چیرجنگی گل ءِ نام "مُکتیبانی” اَت، ایراکی کُرد جنگولی گل ءِ نام "پشمرگا” اَت ءُ وتواجھی ءَ رند انگت ءَ نام ئِے ھمیش انت، یمنی شئیانی جنگولی گل ءِ نام "ھوتی” اِنت ءُ ھمے ڈول ءَ بلوچ راجی چیرجنگ ءَ جنگریزاں "ڈیھ ءِ سرمچار” گْوش انت۔
ھر چیرجنگی جُنز ءِ وتی راج ءِ چاگِردی، راجی دود ءُ ربیدگ ءُ دژمن ءِ تب ءِ ھساب ءَ وتی جتائیں مُسام ءُ رھبند بنت بلے لھتیں چیرجنگی شوندات ءُ کارگَلّ ھست انت کہ چَہ بے آیانی چیرجنگ ھچبر دیمروی نہ کنت ءُ ایشانی لھتیں ما جھل ءَ داتگ انت کہ ما یک یکی ءَ ایشانی سر ءَ درنگازی کن ایں۔
– جنگی اُرُش ءُ ھکل
– چیریں ھالکاری ءُ ھبکّہ کنگ
– گوں وتی راج ءَ گوں رھوت دارگ ءُ لس مھلوک ءَ راجی جُنز ءِ سرپدی ءُ آگاھی
– دژمن ءِ تہ ءَ تُرسے ودی کنگ
– کوہ ءُ گیابان
– چَہ درمُلکاں زَر ءُ جنگی کُمک
– اُرُشانی بُنگیج ءُ اُرشانی تْرُندی۔
البت گُڈسری ما وتی نبشتانک ءِ تہ ءَ چیرجنگ ءِ بگیری ءَ ترامگانی بابت ءَ ھم درنگازی کن ایں کہ لھتیں مُلکاں وتی ھلاپ ءِ گْوریلہ جنگاں چون پْروش دات انچوشکہ ھندوستان، اسرائیل ءُ سری لنکا وڑیں مُلکاں وتی نیمگی ٹوھیں چیرجنگولاں پْروش داتگ۔
جنگی اُرُش ءُ ھکل: ماں گْوریلہ جنگ ءَ ھر وڑیں اُرُش روا اَنت کہ چہ ھمے اُرُشاں دژمن ءَ گیشتر تُرس ءُ زیانی بنت۔ گُڑا ایشی لاپ ءَ بازیں دروشماں ھبکّھیں ھَکلیں اُرُش ھست انت انچوشکہ دگ ءُ شھدگاں درآمدیگی زورانسریں لشکر ءِ جنگی ءُ راشن ءِ پُجّائینگ ءِ کاروانان ءُ بُنجلانی سر ءَ اُرُش کنگ، پہ دژمن ءَ زَر زیانی یا اِکونومک لاز دیگ ءِ ھاتر ءَ دژمن ءِ اڈکتگیں ھر وڑیں انسٹالیشن ءُ سٹرکچرانی، ھاسکن زر کمائینگ ءِ ترامگیجانی تباہ کنگ باز زلوری انت کہ زورانسریں دژمن ءَ زیردستی مُھکم کنگ گِران کپ ایت۔ چیرجنگول گوں گْوارچی گُداں دژمن ءِ بُنجلانی سر ءَ اُرُش کن انت ءُ دژمن ءِ جنگی سِلاھاں پُل انت ءُ رند ءَ ھمے سِلاھاں دژمن ءِ بگیری ءَ کارمرز بہ کن انت۔ بزاں گوں بے گمان ءُ اناگاھیں اُرشاں دژمن ءَ ژند ءُ پند کن کہ دژمن ءِ تہ ءَ مُدام بیمے ودی بیت۔ وتکُشیں اُرُشانی یک جُتائیں گلے ٹھینگ سک زلوری انت کہ دژمن ءَ بیگری سک باز ارزِشتیں شست (ھائی ویلو ٹارگٹ) پیلو بہ بنت۔
ھمے داب ءَ راجی کاسگ چٹّ ءُ راجدْروھانی(گدار) سر ءَ ھم اُرُش برجاہ دارگ سَک زلوری انت کہ مستریں دژمن تئی جِند ءِ راجی کاسگ چٹّ ءُ راجدْروہ( گدار) انت کہ یک درآمدیگیں دژمنے ءَ تئی سرڈگار ءَ سوھو کن انت ءُ پہ کاسگ چٹّی ءَ تئی دژمن ءَ چاگِردی ءِ بابت ءَ سرپدی ءُ تئی جنگی مراسا ءُ شَورانی ڈاہ ءُ ھال ءُ اھوالاں تئی دژمن ءَ سر کن انت۔ چی ءَ کہ یک دگریں راجے ءِ لشکر ھما تئی زبان ءِ بارہ ءَ ھچ چیزے نہ زانت چون تئی دمگ ءُ کوھاں سوھو بیت بزاں درآمدیگیں زورانسر چہ تئی راجدْروھاں کُمک لوٹ ایت ءُ ترا کُش ایت پمیشکا پیسر ءَ راجدْروھانی سر ءَ تُرسے ودی کنگ لوٹ ایت کہ دژمن ءَ کاسگ چٹّ ءُ راجدْروھانی دارگ گِران کپ ایت بلکیں تئی راج ءِ تہ ءِ کاسگ چٹّ دژمن ءِ کُمک ءَ مہ رو انت۔۔۔۔۔
روان اِنت۔۔۔
