راجے کہ بہ بیت گنگ نہ مان اِیت نہ مان اِیت
مان اِیت پہ ادارُکّے بزاں زندگ ءِ مُردار
بلوچی شھدیں زبان مروچی چاریں نیمگاں انگرّ اِنت۔ ایشی ءِ گار ءُ بیگْواہ کنگ ءَ دُژمن ءُ بدواھااَنت لانک بستگ۔ دژمنانی باز تھر اَنت۔ یکّے ھما اِنت کہ پجّاہ آرگ بیت۔ دری راج اَنت ۔ وھد ءِ ھاکم اَنت۔ یکّے ھما اِنت کہ گوں بلوچاں ھور ھوار اَنت۔ وت ءَ را بلوچ دوست لیک اَنت۔ بلے چیر ءُ اندر ءَ بلوچ ءِ بدواہ اَنت۔ بلوچ ءِ ڈیھ بلوچ ءِ دژمناں دزگیر کُت۔ بلوچاں ھما روچاں زانت کہ دژمن آئی ءِ سیاسی ءُ لبزانکی زانت ءُ پھم ءَ پُل اِیت۔ آئی ءِ زبان ءُ پجّار ءَ گار کنت۔ پمیشکا راجدوستیں بلوچاں پہ بلوچی زبان ءِ پھازگ ءُ پھریزگ ءَ آئی ءِ دیمروی ءِ مُھکمیں ارادہ داشت۔ پرے مکسد ءَ آیاں بلوچی اکیڈمی ءِ جوڑکنگ ءِ پیسلہ کُت۔ بلوچی زبان ءُ لبزانک ءِ گْوستانک ءَ اے کار نمیران ءُ گْوستانک سازیں پیسلھے ءِ بندات اَت۔ اے نبشتانک ءَ من بلوچی اکیڈمی ءِ جوڑ بیگ ءُ آئی ءِ لبزانکی جھدانی بارہ ءَ نبشتہ کناں ءُ ورنا ءُ زانندگاں سرپد کناں کہ بلوچی زبان ءِ دوست کے اَنت ءُ دژمن کے اَنت۔ پہ بلوچی زبان ءُ لبزانک ءَ چونیں پُرشانیں کار کُتگ کہ بلوچ ءِ گْوستانک آیانی منّوگر اِنت۔
بلوچی اکیڈمی ءِ بْنھِشت 1958 ءَ ماں مستونگ ءَ ایر کنگ بوت۔ اے درگت ءَ نمیرانیں ھاجی ابدلکیوم ءَ گوں دگہ بازیں لبزانکی سنگتاں، لبزانکی ءُ سول سوسائٹی ءِ گرانکدراں یک بلاھیں ءُ پُر مِھریں لبزانکی دیوانے اڑ دات۔ ءُ ھمے دیوان ءِ گپ ءُ تران ءَ چہ پد دیوان ءِ کُلیں واجھاں بلوچی اکیڈمی ءِ جوڑ کنگ ءِ پیسلہ کُت۔ وھدے زبان ءِ بدواہ ءُ کاسگ چٹّاں اے ھال سر بوت گُڑا ایشاں شُت ھما وھد ءِ سرکار باپرینت ءُ دْروگ بست۔ سرکار ءَ اے پیسلہ چو سھر سریں تیر ءَ دل ءَ لگّ اِت۔ پرچا کہ سرکار ءَ زانت کہ اکیڈمی ءِ بستار چے اِنت۔ اکیڈمی زبان ءِ جھد ءَ کنت زبان پلگار اِیت۔ بلوچ ءِ زبان دژمن چو کہ تیرکو ءَ ھاکماں ٹیلگ ءَ لگّ اِت گُڑا سرکار ءَ ھاجی ابدلکیوم مپت ءُ ناھک ماں بندیگ جاہ ءَ بندیگ کُت۔ تاں چار ماہ ءَ ھاجی ساب بے گناہ ءُ بے تکسیر ءَ بندیگ جاہ ءَ بندیگ کُت۔ زورگیر ءَ بلوچی اکیڈمی ءِ بگیر ءَ وڑ وڑیں پندل سازی کُت۔ ۔ ءُ ھر کس کہ اے دیوان ءَ ھوار اَت آیانی واست ءَ زمین تنک کنگ بوت۔ تانکہ مھلوک بہ ترس اِیت چہ اکیڈمی ءِ کاراں دست کش بہ بیت ءُ اکیڈمی جوڑ کنگ مہ بیت۔ بلے سلام گْوشاں ھما کلیں زبان دوست ءُ راجپھازاں ، لبزانکی جھدکاراں، شائر ءُ ندکاراں واکدار ءُ باھڑیں باسکاں کہ آیاں سرکار ءِ کُلّیں پندل بے سوب کُت اَنت۔ میزان میزان ءَ وتی پاک ءُ پلگاریں جھد اِش دیم ءَ بُرت تاں روچ ء مروچی ھمے جھد دیم ءَ جُنزان اِنت ءُ روچ پہ روچ دیمروی کنان اِنت۔ انچوش کہ بلوچ گْوش اَنت
”توکل ءِ مرداں مدت ءِ ھُدا“
بلوچ زبان دوستاں ماں زھمانی ساھگ ءَ وتی لبزانکی کار دیم ءَ بُرت اَنت ءُ بلوچی اکیڈمی ءِ جوڑ کنگ ءِ ارادہ مھکم تر کُت۔ گس گس ءَ شُت اَنت وتی پروگرام اِش مھلوک ءَ سر کُت۔ بلوچ گْوش اِیت
آ مرد کہ اگدوان زیر اَنت
نہ تُرس اَنت سھر سریں تِیراں
بلوچ ءَ روزِ مدام وتی لبزانک ءُ زبان ءِ پانک جتگ۔ انچوش من پیش ءَ گْوشت کہ سرکار ءَ واجہ ھاجی ابدلکیوم بندیگ کُت۔ چیزے مُدّت ءَ داشت۔ بلے واجہ وھدے کہ چہ بندیگ جاہ ءَ درآتک پد ءَ وتی کار ئِے ھما وڑ ءَ بنگیج کُت اَنت۔ اکیڈمی ءِ ھاتر ءَ وتی تچ ءُ تاگ ئِے گیشتر کُت اَنت۔ بلے سرکار ءَ دپتر ءُ کارگس ءِ بوجگ مکن کُت۔ بازیں جھد ءُ تچ ءُ تاک ءَ پد 1961 ءَ اے واجھاں اکیڈمیءِ ماں شالکوٹ ءَ دپتر بزاں کارگس پچ کُت۔ چہ کم توانی ءُ بے زرّی ءَ مزنیں کارگس اِش زُرت نہ کت بلے کسانیں کارگسے پچ اِش کُت۔ باسک بندی بندات کُت۔ ھمے کم توانی ءَ گوں ایشاں سک باز جْوان لبزانکی کار کُت۔ دیوان ءُ مراگش کُت۔ اندگہ زبان دوستاں سکین زُرت ءُ دیم ءَ کنز اِت اَنت۔ گوں اکیڈمی ءِ جھدکاراں ھور بوت اَنت۔ بلے دژمناں ھم بازیں اڑ ءُ جنجال ایشانی دیم ءَ جوڑ کُت۔ بیمّ ءُ پاتراپ دات اَنت۔ بلے تُرس بے سوب بوت۔ بلوچ لبزانک دوست سوبمند بوت اَنت۔ سید ھاشمی گْوش اِیت
سک مریں راجانی ھمک دھل اِنت سک مریں
پر وتی زانت ءَ چہ بُن ءَ ولّ اِش گْوتکگ اَنت
بلوچانی دیم ءَ وڑ وڑیں جنجال اتکگ۔ دژمن ءَ ابید چہ وتی دوست ءُ راج ءِ پُسّگ ءُ وتی ھمبلانی نیمگ ءَ مپت ءُ ناھکّ ءَ بگیری بیتگ بلے جھد نہ اوشتاتگ۔ بلوچ گْوش اِیت
ھید ریچ ئے پُل رُد اِیت
بِل ایشی ءَ ءُ بہ گر آئی ءَ ھمے جھد میزان میزان ءَ دیم ءَ جُنزان بوت۔ گند ءُ گسڑ ءُ بدواہ لیپگ بیان بوت اَنت۔وھدے جان مھمد دشتی ءَ اکیڈمی ءِ چیرمین گچین کنگ بوت۔ گُڑا جان مھمد دشتی ءَ بازیں بدلی ءُ سدلی آؤرت۔ ھما سنگتاں کہ اکیڈمی وتی زاتی مڈّی ءُ جاگیر جوڑ کُتگ اَت، اکیڈمی پہ وتی زاتی کٹ ءُ نپانی دیمپان کُتگ اَت۔ گُڑا جان مھمد دشتی ءَ سُبک سُبک ءَ کشّان کت اَنت ۔ لھتین ءَ مار اِت کہ نی آ وڑ ءَ نہ بیت۔ جاور مئے ھک ءَ نہ اَنت۔ وت وتی دزکشی جار اِش جت ءُ یک کِر بوت اَنت۔ بازین ءَ بیان بازی کُت پلینڈی ھم کُت بلے بے سوب بوت اَنت۔ جان مھمد دشتی ءَ نوک باسک بندی کُت ءُ ورنا ءُ زبان دوست رُپت ءُ اکیڈمی ءِ باسک جوڑ کُت اَنت۔ بلاھیں آشوبی بدلی یے آؤرت ئِے۔ ھمے درگت ءَ سردار اکتر مینگل بلوچستان ءِ سروزیر اَت ایشاں ماں شالکوٹ ءِ دلبند ءَ پہ اکیڈمی ءَ زمینے گپت۔ دیر نہ گْوست اشانی اکیڈمی ءَ یک شانداریں ماڑی یے مِک کُت کہ بلوچی زبان ءُ لبزانک ءِ چیدگ اِنت۔ اے دھر ءَ سک باز کار دیم ءَ شت ۔ اکیڈمی ءِ آئین ءُ منشور، رھبند ءُ دستور جوڑ کنگ بوت اَنت۔ پٹ ءُ پولکاری کار بندات بوت اَنت۔ یک جوانیں کتابجاھے ھم جوڑ اِش کُت کہ پہ نودربراں بلاھیں ٹیکی یے اَت۔ گْوستانک، سیاست ءُ لبزانک ءُ دود ءُ ربیدگی تکاں بازیں کتابے چاپ کنگ بوت۔ اے ماڑی پہ بلوچ لبزانک کاراں شائر ءُ ندکاراں یک منّویں ساھگے جوڑ بوت۔ ھر یک ندکار ءُ لبزانکارے وتی جیڑھانی واست ءَ شالکوٹ ءَ شُت گُڑا آ بلوچی اکیڈمی ءِ مھمان اَت۔ سرکار ءَ جان مھمد دشتی ءَ دہ لک کلدار گرانٹ رس اِت ءُ ھمے گرانٹ روچ ء مرچی یک کروڑ ءُ پنجاہ لکّ اَنت کہ پہ اکیڈمی ءَ بلاھیں مدت ءُ کُمکّے۔ اکیڈمی بلوچ لبزانت ءُ ندکار شائرانی دیوان جاہ بوت۔
جان مھمد دشتی 1995 ءَ بگر داں 2001 ءَ اکیڈمی ءِ چیرمین اَت۔ چرائی ءَ رند سیاسی ءُ اھوالکاری جھدکار سدّیک بلوچ اکیڈمی ءِ چیرمین جوڑ بوت۔ چرائی ءَ رند ابدلواھد بندیگ نامیں مردے ءِ دست ءَ کپت۔ 2009 ءَ جان مھمد دشتی دژمن ءِ تیرانی آماچ بوت ءُ پہ الاج ءَ ھپت سال درملکان اَت۔ بندیگ ساھب ءَ پہ وتی زاتی کٹ ءُ نپانی ھاتر ءَ اکیڈمی نام ءُ دپ کُت۔ اکیڈمی ءِ نام ءَ درمکاں گڈّ ءُ بجّاری کُت۔ سرکاری کارندہ ءُ گوں راج دژمناں ھمکار بوت۔ اے مرد بدواھانی سکین ءَ اکیڈمی ءِ ھمے ڈولداریں ماڈی ھم بھا کنگی کُت۔ ابید چہ ایشی ءَ اکیڈمی ءَ را لُٹ پُل کُت۔
وھدے کہ 2016 ءَ جان مھمد دشتی ھپت سال ءَ رند شالکوٹ ءَ سر بوت ۔ بلوچی اکیڈمی ءِ مڑاھداریں باسکانی گوما آئی ءِ گند ءُ نند بوت۔ پیسلہ بوت کہ بندیگ ءَ اکیڈمی پُل اِتگ ءُ نام ءُ دپ کُتگ۔ اے مرد ءِ ھلاپ ءَ کانونای کاروائی بہ بیت۔ گُڑا ھمے دوران ءَ بندیگ ءَ چہ اکیڈمی ءَ وتی دست کشّی ءِ جار جت۔ اکیڈمی ءِ باسک ءُ واکداراں انکوائری کُت آئی ءِ کرپشن پاشک بوت۔ چہ اکیڈمی ءِ دپتر ءِ ریکارڈاں آئی ءِ نام در کنگ بوت۔ آئی ءِ ھلاپ ءَ کرپشن ءِ کیس تیار کنگ بوت۔ بندیگ 11 سال ءُ دہ ماہ ءَ اکیڈمی ءِ چیرمین بوتگ۔ بلے سد اپسوز کہ واجہ انگت بلوچی اکیڈمی ءِ دژمنی ءَ یلہ نہ کنت۔ اے مرد ءَ اکیڈمی ءِ گرانٹانی کم کنگ ءِ ھاتر ءَ دگہ کاگدی ءُ نکلی اکیڈمی یے ءِ جوڑ کنگ ءِ جھد کُت۔ بلے اے کُلّیں پندل بے سوب بوت اَنت۔ 2016 ءِ گچینکاریاں اکیڈمی ءِ باسکاں ممتاز ایسپ چیرمین گچین کُت۔ ءُ 2020 ءِ گچینکاریاں بلوچستان یونیورسٹی ء، پروپیسر ڈاکٹر سنگت رپیک چیرمین گچین کنگ بوت ۔
ھمے ورنا ءُ زانتکار سرپد اَنت کہ بلوچی اکیڈمی بلوچانی راجی مڈّی یے۔ اے بلوچانی لبزانکی اوست ءُ اُمیت اِنت۔ لبزانکی پڑاں اے ادارہ ءَ 500 ءَ گیش کتاب چاپ ءُ شنگ کُتگ۔ اے کتاباں بلوچی اکیڈمی تیوگیں بلوچستان ، پاکستا، سِند، پنجاب ءُ بلوچ دمگاں ایران ءُ اوگانستان ءُ یورپ ءُ امریکہ ھلیجی ملکاں بلوچاں کتاب بے بھا ءَ سر کنت۔ ھزمت راجدوستی زبان دوستی ھمیشی ءِ نام اِنت۔ بلوچ سرپد اِنت کہ بلوچی اکیڈمی ءِ بازیں رائندگ ھما اَنت کہ آوانی کتابانی چاپ کنگ ءِ سر ءَ چہ اکیڈمی ءَ رائیلٹی ءُ مُز نہ لوٹ اَنت۔ آ گْوش اَنت کہ مئے مُز اکیڈمی ءِ مالی کُمک اِنت مارا دیگ مہ بیت۔ تاں کہ وھدے بلوچانی چشیں راج دوست ءُ زبان دوست موجود اَنت ۔ بلوچی زبان ءِ بدواہ ھچبر سوبین نہ بنت۔ مروچی لبزانک ءُ زانتکار ءُ کواس ءُ راجی سروک ھر یکّے ءِ واھگ اِنت کہ آ گوں بلوچی اکیڈمی ءَ ھمکوپگ بہ بیت۔ گواَنں آئی ءَ ھمراھداری بہ کنت۔ ءُ من ھمے گپ ءَ گل ءُ شاداناں کہ موجودیں سْیاھگ کہ بلوچی ءَ جاری اِنت۔ ھمے رھبند اول سر ءَ سید ھاشمی ءَ پلگار اِتگ ءُ جوانیں نبشتھی رھبندے داتگ۔ بلوچی اکیڈمی ءَ ھمے رھبند شرتر ءُ واناک تر کُتگ۔ ءُ اکیڈمی ءَ رومن رھبند ھم جوڑ کتگ۔ باید اِنت کہ سرجمیں بلوچ گوں اکیڈمی ءَ ھمکوپگ بہ بنت۔ بلوچی ءِ کاروان پہ مرادے سوبانی منزل ءَ سر بہ بیت۔
گْوستگیں روچاں ھاجی لشکری رئیسانی اکیڈمی چارگ ءَ شُت۔ رئیسانی ءَ باز جوانیں دود ءُ ربیدگی لبزانکی گشتانک دات۔ آئی ءَ سکین دات کہ بلوچی اکیڈمی چہ ملک ءُ درملک ءِ زبان دوستاں لبزانکاراں بہ کما اِیت۔ آ بلوچ تری اوگانستان ءِ بہ بیت یا ایران یا یورپ ءِ کجام ھم ڈنی ملکے ءَ نندوک بہ بیت۔ آ تپاک ءُ یکجاہ کنگ بہ بیت۔ من ءَ آئی ءِ دریں دانک سک دوست بوت اَنت۔ پرچا کہ زبان ءُ ادب ھر بلوچ ءِ میراس ءُ آدینک اَنت۔ دود ءُ ربیدگ کُل بلوچ ءِ مڈّی اَنت۔ ءُ زبان ءُ دود ءُ ربیدگ مرچی بلوچ ءَ تپاک ءُ یکجاہ کُت کنت۔
۔ سید گْوش اِیت
دژمن پہ تئی راج ءُ زبان ءَ چو اگرب ءَ پور اِنت
تو بے وتیں دیندار تئی دینکار
تئی راج ءُ زبان ھر دو شُت اَنت زرّ ءِ وڑالاں
پہ بنگ ءُ پہ بنگانی گلاں کرتگ اَنت بیگار
زبان ءُ لبزانک ءُ دود ءُ ربیدگاں بلوچ راج وت بہ پلگار اِیت۔ ھمے بنیاد ءَ ھاجی لشکری ءَ تپاکی ءِ پنت داتگ۔ بلوچ ءِ یکجاہ ءُ مھر ءُ دوستی ءِ سکین ھم داتگ۔ کہ مروچیگیں وھد ءِ زلورت اِنت۔ میان استمانی جاور ھم ھمے لوٹ ءَ کنگ ءَ اَنت۔ کہ تپاکی ءُ یکجاھی راجاں زندگ دار اِیت۔
بلوچ جنگ ءَ پروشتگ، بلوچ ھون ءَ ھید ءَ پُر اِنت۔ باید اِنت کہ اکیڈمی ءِ سنگت کل بلوچ ءَ وتی اکیڈمی ءِ منّویں ساھگ ءَ ھیدانی ھشک کنگ ءَ کمک بہ کنت۔ وشیں ءُ سارتیں کَوش جوڑ بہ بنت۔
اکیڈمی بلاھیں ڈبّہ ءُ گرانیں بارے کہ شما وتی کوپگاں زرتگ وتی باسک ءُ وتی بانزلاں پراہ ءُ شاھگان کن اِت مھر ءُ دوستی ءَ ارزان کن اِت۔
من وتی ھما نادانیں دوستاں، بر گشتگیں ھمبلاں یا کہ وشنیاتکاں کہ پہ نہ زانتکاری اکیڈمی ءِ ھلاپ ءَ کار ءَ اَنت بزاں بے مانائیں ایرادگری کنگ ءَ اَنت اے کار بلوچ ءِ ھک ءَ نہ روت دژمن ءِ ونڈ ءَ کپ اِیت۔ سید گْوش اِیت
وشنیاتکانی ردیں کاراں سروں رھن اِنت انگت
تاں نہ موکان ئِے میاری چوٹواں رنداں چتور
اے ادارہ شُمئے وتیگ اِنت ۔ شُما کئی ھلاپ ءَ کار ءَ اِت۔؟؟ وتی جند ءِ ادارھانی ھلاپ ءَ کار ءَ اِت۔ آ بلوچ زبان دوستے گوشگ نہ بیت۔ پہ زانت کنت یا نہ زانتکاری کنت۔ البت اے کار بلوچ ءِ تپاکی ءُ یکدستی ءَ تاوان دات ءُ بلوچ سْرپاں نزور کنت۔ سید گْوش اِیت
پشت نہ کپت پمن ماڑی ءُ پُر دھلیں زمین
کوہ ءُ زر سوچیں بْرتکگیں بیراں چوں کناں
ھمے لھتیں روچ اِنت کہ دگہ شرّیں ءُ دلسردیں ھالے چہ ایران ءَ آتکگ کہ ایران ءِ بلوچستان ءِ بلوچ لبزانت ءُ کواساں اے پیسلہ کتگ کہ آ بلوچی زبان ءُ لبزانک ءِ دیمروی ءِ ھاتر ءَ یک لبزانکی اکیڈمی یے ماں دُزّاپ (زاھدان) ءَ جوڑ کن اَنت۔ چوش کہ ایران ءِ سرکار ءَ اے ادارہ ءِ جوڑ کنگ ءِ اجازت ھم داتگ ۔ پرے کار ءَ ما ایران ءِ بلوچانی پیسلہ ءَ ساڑائین کہ باید اِنت کہ ایران ماں بلوچ گلزمین ءِ بلوچی زبان ءَ ماں وانگ جاھاں بزاں یونیورسٹی ءُ کالجاں رواج بہ دنت۔
مارا امیت اِنت کہ بلوچی اکیڈمی شالکوٹ ماں زاھدان بزاں دُزّاپ ءَ نوک جوڑ بوتگیں اکیڈمی ءَ گوں ھمکاری ءُ نزیکی کنت۔ داں کہ بلوچی زبان ءِ پھازگ ءُ دیم ءَ برگ ءِ کار آسان بہ بیت۔
بلوچی سبز بات
